NDT

İçerik Arama

NDT

TAHRİBATSIZ MUAYENE (TM)

Tahribatsız Muayene Uygulamaları Turkish Technic Uçak Bakım Başkanlığı (SAW) bünyesinde faaliyet gösteren Tahribatsız Muayene Müdürlüğü tarafından, son teknoloji ürünleri kullanılarak profesyonel bir anlayışla yürütülmektedir.

Tahribatsız Muayene Nedir ve Neden Gereklidir?

Tahribatsız Muayene (TM), inceleme yapılacak olan malzeme ya da parçanın bütünlüğüne zarar vermeden yapılan muayene türüdür. Tahribatsız Muayene yöntemleri, malzeme yüzeyindeki veya içerisindeki süreksizliklerin (çatlak, korozyon, yapısal bozukluklar) tespitinde kullanılmaktadır. Tahribatsız Muayene metotlarının kullanıldığı sektörler kısaca; parça imalatı (dövme ve döküm), otomotiv, havacılık (bakım-onarım ve parça imalatında), inşaat-yapı, köprü bakımı, boru imalatı, demir yolları, endüstriyel binalar (nükleer reaktörler) olarak sıralanmaktadır.

Firmamız havacılığın yanı sıra tüm bu sektörlerde faaliyet gösteren organizasyonlara bakım ve eğitim hizmeti verebilmektedir.

Uçak elemanları,  kullanım süreçlerinde yerde ya da havada dinamik yüklere maruz kalmaktadırlar ve bu yapılarda zamana bağlı bazı hatalar oluşmaktadır. Bu hataların başlangıç süreçlerinde kesin olarak saptanması ve gereken işlemlerin yapılması şarttır. Tahribatsız Muayene yöntemleri de bu noktada hataların seri ve hızlı olarak saptanması açısından vazgeçilemez bir öneme sahiptir.

Havacılıktaki Tahribatsız Muayene; EASA PART 145.A.45’te uçak, motor veya pervane üreticileri tarafından belirtildiği şekliyle, servisteki hava aracının (uçak, helikopter vb.) veya uçak komponentinin uygunluğunun korunması amacıyla sürdürülen kontroller bütünüdür. Servis sırasında oluşan süreksizliklerin tespitine ek olarak, imalatı gerçekleştirilen uçak ve komponentlerine de üretim tekniğine göre Tahribatsız Muayene yöntemleri uygulanabilmektedir.

Kısaca süreksizlik kavramını açıklayacak olursak, “Bir parçanın normal fiziki yapısı ya da  konfigürasyonunda meydana gelen kesinti”dir. Havacılıkta karşılaşılan süreksizlikler, yorulmaya bağlı çatlaklar (fatigue cracks), korozyon (corrosion), sünme (creep) ve kompozit yapılardaki hasarlar olarak tanımlanır. Aranılan süreksizlik türüne göre Tahribatsız Muayene metotları belirlenir. Örneğin; yorulma süreksizliklerinin aranmasında Sıvı Penetrant Kontrolü (PT), Manyetik Parçacık Kontorlü (MT) ve Girdap Akımları Kontrolü (ET) tercih ediliyorken, yapı içerisinde kalan süreksizliklerin tespitinde hacimsel metotlardan Ultrasonik Kontrolü (UT), X-Işınları Radyografisi (RT) ve Termografi Kontrolü (TT) tercih edilir. Havacılıkta kullanılan Tahribatsız Muayene metotları ve bunlara ilişkin süreksizlik çeşitleri aşağıdaki Tablo 1’de gösterilmektedir.  


Tahribatsız Muayene Metodu Kullanım Alanları
Sıvı Penetrant Bütün metal ve seramik malzemelerdeki yüzey açık süreksizliklerin tespitinde kullanılır.
Manyetik Parçacık  Ferromanyetik malzemelerdeki yüzeye açık ve yüzeye yakın süreksizliklerin tespitinde kullanılır.
Eddy Current Elektrik iletkenliğine sahip malzemelerdeki yüzeye açık ve yüzeye yakın süreksizliklerin tespitinde kullanılır. Malzeme iletkenlik ölçümleri de bu metodun kapsamındadır. 
Ultrasonik Malzemelerin yüzeysel ve hacimsel kontrolleri gerçekleştirilir.
Radyografi     Malzemelerin yüzeysel ve hacimsel kontrolleri gerçekleştirilir.
Thermografi    Honeycomb yapıların hacimsel kontrllerinde kullanılır.
Tahribatsız Muayene (TM) Bakım & Onarım Merkezimizde Profesyonel Olarak Uygulanıyor

Tahribatsız Muayene uygulamaları, Türkiye’de havacılık bakım onarımı denildiğinde ilk akla gelen Turkish Technic bünyesinde faaliyet gösteren Tahribatsız Muayene Müdürlüğü personeli tarafından, son teknoloji ürünleri kullanılarak profesyonel bir anlayış çerçevesinde yapılmaktadır. İlgili departmanımız, 40 yılı aşkın tecrübesi ve deneyimli personeliyle, uçak üzeri ve komponentlerde 6 farklı yöntem (PT, MT, ET, UT, TR, TT) ile kontrollerini sürdürmektedir.

Tecrübeli Seviye 2 ve Seviye 3 NDT uzmanları ve mühendis kadrosuyla üretici firmaların, Ulusal ve Uluslararası Sivil Havacılık Otoritelerinin (SHGM, EASA, FAA) belirlediği standartlarda, müşterilerin istek ve ihtiyaçlarına karşılık verebilecek kalitede hizmetler sunmaktadır.

Türkiye’de Tahribatsız Muayene uygulamalarında öncü olan Turkish Technic Tahribatsız Muayene Müdürlüğü, bu alanda yapılan akademik çalışmaları desteklemek ve bölgesel Tahribatsız Muayene Merkezlerini kurmak adına üniversitelerle işbirliği protokolleri imzalamıştır.

Bu protokoller, Tahribatsız Muayene Metotları (Sıvı Penetrant Kontrol, Manyetik Parçacık Kontrol, Girdap Akımları Kontrol, Ultrasonik Kontrol ve Radyografi Kontrol) ile Kaynak Mühendisliği alanlarını kapsamaktadır.

Protokoller ile Ar-Ge çalışmaları yürütmek, "Bölgesel Tahribatsız Muayene ve Kaynak; Eğitim, Uygulama ve Danışmanlık Merkezi’ni oluşturmak, tahribatsız muayene alanında kullanılacak referans standartları hazırlamak ve uçak sanayinde kullanılabilecek ileri malzemelerin araştırılması, geliştirilmesi için hazırlanacak Ar-Ge projelerinde işbirliği yapmak amaçlanmaktadır.

Tahribatsız Muayene Eğitimleri’ni Uluslararası Standartlarda Sağlıyoruz

Tahribatsız Muayene faaliyetleri, TS EN 4179 (Aerospace Series- Qualification and Approval Personnel for Nondestructive Testing) standardında açıklandığı üzere; Seviye 1, 2 ve 3 olarak uygun şekilde vasıflandırılmış personel tarafından yürütülmektedir. TS EN 4179, havacılık üretiminde, hizmetlerinde ve bakım kuruluşlarında yürütülen Tahribatsız Muayene faaliyetlerinde görev alacak personelin vasıflandırılması ve belgelendirilmesi için asgari gereklilikleri belirlemektedir.

Bu bağlamda bakım & onarım kuruluşları, Tahribatsız Muayene personeli vasıflandırma ve belgelendirme faaliyetlerini yürütmesi için EN 4179’da belirtildiği üzere Seviye 3 sertifikalı bir Sorumlu görevlendirmelidir. Sorumlusu Seviye 3, bahse konu faaliyetleri işveren adına yürütür. Eğer organizasyonda Sorumlu Seviye 3 yer almıyorsa, Tahribatsız Muayene personeli belgelendirme faaliyetleri onaylı bir dış kurumlardan sağlanmalıdır. Dış kurumlar, ilgili organizasyonun personelini vasıflandırabilir fakat belgelendiremezler. Belgelendirme her durumda işverenin sorumluluğu kapsamındadır.

SHGM tarafından 24.10.2011 tarihinde yayınlanan Sivil Havacılık Tahribatsız Muayene Talimatı (SHT-NDT) ile NANDTB-TR resmen tanınmış ve havacılık sektöründe Tahribatsız Muayene alanında faaliyet gösteren Bakım Kuruluşları ve Onaylı Eğitim Kuruluşları için gereklilikler belirlenmiştir.

SHGM ve NANDTB-TR tarafından gerçekleştirilen denetleme sonucunda Turkish Technic Tahribatsız Muayene departmanı SHT-NDT talimatı kapsamında Onaylı Eğitim Kuruluşu Yetkisi almaya hak kazanmıştır. Yürürlükteki yetki belgesine ulaşmak için lütfen tıklayınız.

2009 yılından günümüze kadar eğitim ve sınav faaliyetlerini yürüten Turkish Technic aşağıda listelenen altı metotta eğitim ve sınav hizmeti sunmaktadır.


Eğitim ve Sınav Hizmeti Verilen TM Metodları
1. Sıvı Penetrant Kontrolü (PT)
2. Manyetik Parçacık Kontrolü (MT)
3. Girdap Akımları Kontrolü (ET)
4. Ultrasonik Kontrolü (UT)
5.Radyografi Kontrolü (RT)
6.
Termografi Kontrolü (TT)

Özel Tahribatsız Muayene Teknikleri
Turkish Technic bünyesinde yürütülen Tahribatsız Muayene faaliyetleri yetişmiş personel kadro tarafından gerçekleştirilmektedir. Alanında, iki bini (2000) aşkın referans standardı, ekipmanları ve son teknoloji kontrol cihazları ile, birçok alanda olduğu gibi bu alanda lider uygulayıcı konumundadır.
Çatımız altında mevcut D1 Class kabiliyetleri ile Boeing 737 Classic ve 737NG, Boeing 777-200/300 ER, Airbus A320 Family, Airbus A300, Airbus A310, Airbus A330 ve Airbus A340, BAE RJ-70/85/100, GULFSTREAM G-IV, GULFSTREAM 550, CESSNA 172 ve DIAMOND DA 42 uçaklarındaki ve çeşitli komponentlerindeki (Motor, iniş takımı, jant ve fren sistemleri vb.) kontroller yürütülmektedir.

İstenilmesi durumunda dünyanın her yerindeki TM uygulamaları için sahip olunan yetkiler kapsamında (D1 Rating) en kısa sürede personel görevlendirilmesi yapılabilmektedir. Yerinde hizmetlerde öne çıkan özel uygulamalar aşağıda gösterilmektedir;


•    AOG Hizmetler
•    UT Phased Array,
•    Termografik Kontrol
•    Barkhausen Noise Kontrolü,
•    Robotik Girdap Akımları Kontrolü
•    Uçak Motorlarındaki Ultrasonik ve Girdap Akımları Kontrolleri


AOG Hizmetler (Yerinde Hizmet), THY Teknik TM ekibi AOG durumda kalan uçaklara Hizmet verebilmek için köklü bir tecrübeye sahiptir. Dünyanın her noktasına zamanında eksiksiz 7/24 hizmet verebilecek şekilde personel planlaması mevcuttur. Talep edilmesi durumunda taşınabilir komponentlere THY Teknik İstanbul Atatürk Havalimanı ve Sabiha Gökçen Havaalanı tesislerinde de TM işlemleri uygulanabilir.

UT Phased Array Kontrolü, uçak kanatlarındaki muhtemel oluşabilecek korozyonun tespitinde kullanılan ve yüzlerce A/S lik söküm-takım yerine tercih edilen efektif bir Ultrasonik Muayene Tekniğidir.

Ayrıca benzer teknik Airbus A330 Trent 700 motorlarındaki Fan Bladeler için öne çıkan özel bir uygulamadır.


                 
       

Termografi Kontrol’ün ise kompozit teknolojisindeki gelişime paralel olarak önemi her geçen gün artmaktadır. Özellikle uçak haraket organlarıdaki (Rudder, Elevator) kompozit yapıların içerisine hapsolması muhtemel suyun ve nemim tespitinde kullanılan bir TM yöntemidir. Ayrıca Pulsed Thermografi tekniği ile bu yapılarda daha önce gerçekleştirilmiş olan tamirler tespit edilebilmektedir




Barkhausen Noise Kontrolü ise uçak iniş takımlarındaki kaplamalı yüzeylerin altındaki ana malzemede oluşan ısı hasarının bölgedeki kaplama kaldırılmadan tespitinde kullanılan özel bir tekniktir.

Robotik Eddy Current Uygulamaları, proje kapsamında geliştirilen robotik sistem ile döner parçalaın otomatik Eddy Current kontrolü yapılmaktadır.







Uçak Motorlarındaki Ultrasonik ve Girdap Akımları Kontrolleri, özellikle CFM-56 TRF ve 3-8 Drum komponentlerinde talep edilmesi halinde dünyanın her yerinde gerçekleştirilebilmektedir.